Gemini yeni EBA için şu analizi yaptı:
EBA (Eğitim Bilişim Ağı) platformunun yeni tasarımında hangi teknolojilerin kullanıldığını bir web sitesinin kaynak kodlarına (source code) bakarak kısmen anlamak mümkündür. Ancak bu durum sadece Önyüz (Frontend) dediğimiz tarayıcıda çalışan taraf için geçerlidir. Sunucu tarafında (Backend) ve veri tabanında çalışan sistemleri doğrudan görmek mümkün değildir.
Şu anki yenilenen EBA platformunu (eba.gov.tr) ve MEB'in genel dijital altyapısını incelediğimizde karşımıza çıkan teknoloji haritası şu şekildedir:
1. Kodlardan Anlaşılabilen Teknolojiler (Önyüz - Frontend)
Bir web sayfasında sağ tıklayıp "Sayfa Kaynağını Görüntüle" veya "İncele (F12)" dediğinizde HTML, CSS ve JavaScript yapısını görebilirsiniz. EBA'nın kaynak kodlarında şu izlere rastlanmaktadır:
JavaScript Çerçeveleri (Framework/Kütüphaneler): EBA'nın farklı alt modüllerinde (EBA Akademi, içerik portalları vb.) Angular ağırlıklı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca etkileşimli içeriklerin çalışması için React, Vue.js ve daha eski yapıların desteklenmesi için jQuery kütüphanelerinin izleri mevcuttur.
Tasarım ve UI (Kullanıcı Arayüzü): Yeni tasarımın mobil, tablet ve bilgisayar ekranlarına kusursuz uyum sağlaması (Responsive) için Bootstrap altyapısı kullanılmaktadır.
PWA (Progressive Web App): Sistem tarayıcı üzerinden çalışırken adeta bir mobil uygulama gibi davranabilmesini sağlayan Web Application altyapısına sahiptir.
2. Kodlardan Doğrudan Görünmeyen Ama Kullanılan Teknolojiler (Arkayüz - Backend)
Kullanıcı girişleri, verilerin işlenmesi ve yapay zeka analizleri sunucu tarafında yapılır. Bu kodlar dışarıdan görünmez. Ancak Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) mevcut ekosistemi ve eğitim platformlarından bilindiği kadarıyla:
Yazılım Dili ve Altyapı: Arka planda devasa bir veri trafiğini yönetebilmek için büyük oranda C# ile geliştirilmiş ASP.NET Core (MVC / Web API) teknolojileri kullanılmaktadır. (MEB'in kendi eğitimlerinde de EBA sistemleri için bu altyapılar üzerine eğitimler verilmektedir).
Veritabanı Yönetimi: Milyonlarca öğrenci ve öğretmenin verisini tutmak için Microsoft SQL Server, PostgreSQL gibi ilişkisel veri tabanlarının yanı sıra, büyük veri analizi için NoSQL sistemleri kullanıldığı bilinmektedir.
3. Yeni Tasarımın En Büyük Özelliği: Yapay Zeka (AI)
EBA'nın şu anki giriş ekranında yer alan "Yapay zeka ile desteklenmiş, zengin içeriklerle güçlendirilmiş dijital öğrenme deneyimi" duyurusundan da anlaşılacağı üzere sisteme büyük bir AI entegrasyonu yapılmıştır.
Bireyselleştirilmiş Öğrenme Algoritmaları: Yeni sistemde yapay zeka; öğrencinin çözdüğü sorulara, eksik olduğu konulara ve ilgi alanlarına göre kişiye özel ders planları ve içerik önerileri sunmaktadır.
Bu yapay zeka modelleri (Muhtemelen Python temelli makine öğrenmesi modelleri) MEB'in kapalı sunucularında çalışır, dolayısıyla tarayıcıdaki kodlardan (HTML/JS) bu algoritmaları okumak veya kopyalamak imkansızdır. Kaynak kodunda sadece "Yapay zekadan gelen sonucu ekrana basan" tasarım kodları görünür.
Özetle;
Eğer EBA'nın sitesine girip geliştirici araçlarını (F12) açarsanız; sitenin tasarımını oluşturan HTML/CSS, Bootstrap etiketlerini ve tıklamaları yöneten Angular/JavaScript dosyalarını görebilirsiniz. Ancak sitenin beyni olan Yapay Zeka algoritmalarını, veritabanı sorgularını ve C# / .NET Core ile yazılmış sunucu güvenliği kodlarını dışarıdan göremezsiniz.
